Handleiding: Geschubde Inktzwam (Shaggy Mane) Broed

Geschubde inktzwam - Shaggy Mane - Broed

(Coprinus comatus)

De geschubde inktzwam is geen houtzwam. Hij leeft van voedselrijke grond en compost, zoals in een gazon of op een composthoop. De eenvoudigste manier om hem te kweken is daarom buiten, in de tuin. Binnen kan het ook, in een bak met dekaarde; dat staat verderop. Wat je in beide gevallen moet weten: de paddenstoelen zijn maar heel kort goed. Ze moeten jong geoogst en dezelfde dag gegeten worden.

Gebruik het broed zo snel mogelijk na ontvangst of bewaar het maximaal enkele weken in de koelkast.

Buiten kweken: de eenvoudige manier

Kies een plek in de halfschaduw die niet snel uitdroogt. Aanleggen doe je het best in het voorjaar of de zomer. Er zijn drie manieren, van heel simpel naar iets meer werk.

1. In het gazon:

Steek op een paar plekken een graszode los, strooi het broed eronder en leg de zode terug. Druk aan en geef water. Een pas aangelegd of bemest gazon is ideaal.

2. In compost:

Meng het broed door de bovenste laag van een composthoop, of van een bed met rijpe compost of verteerde mest. Dek af met een dun laagje turf of aarde en geef water.

3. Met houtsnippers:

Maak een bed van 10 tot 15 cm loofhoutsnippers of zaagsel en meng daar compost of verteerde paarden- of koemest doorheen. Alleen houtsnippers is voor deze soort te schraal: het hout houdt het bed luchtig en vochtig, de compost of mest levert de voeding. Meng het broed door de bovenste laag, dek af met een dun laagje turf of aarde en geef water.

Daarna:

Houd de plek de eerste weken vochtig en geef daarna alleen water bij droogte. Strooi het broed niet te dun uit: een kleine plek met veel broed slaat beter aan dan een grote met weinig. De paddenstoelen komen wanneer het afkoelt, meestal in de herfst en vaak na regen, soms pas een jaar later. Een geslaagde plek kan jaren achter elkaar terugkomen. Kijk in het seizoen elke dag, want oogsten moet snel gebeuren (zie Oogsten).

Binnen kweken in een bak

Binnen heb je temperatuur en vocht zelf in de hand, maar het is meer werk.

Benodigdheden:

• Geschubde inktzwam broed
• Substraat: gehakseld stro en goed verteerde paarden- of koemest, half om half
• Dekaarde: turf, eventueel gemengd met vermiculiet
• Een bak, emmer of kweekzak
• Een grote pan en een thermometer om te pasteuriseren
• Plantenspuit

Voorbereiding van het substraat:

Meng gelijke delen stro en verteerde mest, op gewicht. In plaats van stro kun je ook kokosvezel gebruiken. Voeg water toe tot er bij stevig samenknijpen een paar druppels uitkomen, maar het niet druipt. Pasteuriseer het mengsel daarna 60 tot 90 minuten op 60 tot 70 graden, bijvoorbeeld in een afgesloten zak of pan in heet water, met de thermometer erbij. Koken of steriliseren is niet nodig. Laat alles afkoelen tot kamertemperatuur.

Inoculatie:

Werk met schone handen op een schoon werkblad. Meng het broed gelijkmatig door het afgekoelde substraat, ongeveer 1 deel broed op 5 tot 10 delen substraat. Met 80 gram broed ent je dus een halve tot bijna een hele kilo substraat. Doe het mengsel in de bak of zak en druk het licht aan. Dek de bak af met folie met een paar gaatjes, of sluit de zak zo dat er nog wat lucht bij kan.

Incubatie:

Zet het geheel donker weg bij 21 tot 27 graden. Warmer is niet beter: boven de 27 graden valt de groei stil. Het mycelium is wit en wattig en heeft 2 tot 4 weken nodig om het substraat helemaal door te groeien. Groene of natte, stinkende plekken wijzen op besmetting.

Dekaarde aanbrengen:

Is het substraat helemaal wit, dan komt er een laag vochtige dekaarde van 2 tot 3 cm op. Druk die niet aan. Deze stap kun je niet overslaan: zonder deklaag maakt de geschubde inktzwam vrijwel geen paddenstoelen.

Groei- en vruchtlichaamvorming:

Zet de bak daarna koeler, bij 15 tot 20 graden, op een lichte plek zonder direct zonlicht. De daling in temperatuur zet de vruchtvorming in gang. Houd de dekaarde vochtig met de plantenspuit, maar niet nat, en zorg voor een hoge luchtvochtigheid (85 tot 95 procent) en frisse lucht. Na ongeveer twee weken verschijnen de eerste knopjes. Daarna gaat het snel: binnen een week zijn ze oogstrijp.

Tweede oogst:

Houd de dekaarde vochtig en de omstandigheden gelijk. Na 7 tot 10 dagen rust volgt meestal een tweede vlucht, die kleiner is dan de eerste. Komt er na drie weken niets meer, dan is het substraat op. Je kunt de bak dan nog buiten ingraven, in een bed of in de composthoop.

Oogsten en gebruiken

Oogsten:

Oogst jong. De hoed is dan nog wit, gesloten en cilindervormig, en zit nog tegen de steel aan. Zodra de onderrand roze of zwart kleurt, ben je aan de late kant. Draai de paddenstoelen voorzichtig los bij de voet. Kijk in deze fase twee keer per dag, want het verschil tussen te vroeg en te laat is soms maar een dag.

Meteen gebruiken:

De geschubde inktzwam breekt zichzelf af: binnen een dag na het rijpen vervloeit de hoed tot zwarte inkt. Dat is geen bederf maar de manier waarop hij zijn sporen verspreidt, en het gaat na het plukken gewoon door. Verwerk de oogst daarom dezelfde dag, het liefst binnen een paar uur. Eet ze altijd verhit. Rauw bewaren lukt niet, maar gebakken blijven ze 3 tot 5 dagen goed in de koelkast.

Goed om te weten:

De geschubde inktzwam neemt zware metalen op uit de bodem. Kweek hem dus in schone grond en schone compost, niet langs een drukke weg. En het bekende advies om inktzwammen niet met alcohol te combineren geldt voor de kale inktzwam (Coprinopsis atramentaria). De geschubde inktzwam bevat die stof (coprine) niet.