Slakken, pissebedden en de buurkat: je oogst beschermen zonder gif

Er is weinig zo zuur als maanden wachten op je eerste paddenstoelen en dan op een ochtend ontdekken dat iets anders eerder bij de oogst was. De vraag die daar meestal op volgt: mag ik daar iets tegen spuiten? Kort antwoord: nee, en het hoeft ook niet. Alles wat je op een paddenstoel spuit, eet je mee op, want een vruchtlichaam is voor negentig procent water dat hij razendsnel uit zijn omgeving opneemt. Gelukkig zijn de snoepers stuk voor stuk zonder gif af te schrikken.

Wie eet er van mijn paddenstoelen?

De schade verraadt de dader. Gladde, uitgeschraapte kuiltjes en slijmsporen: slakken. Kleine ronde hapjes aan de randen en holtes in de steel: pissebedden en springstaarten. Grof afgebroken of compleet verdwenen paddenstoelen: een eekhoorn, vogel of muis. En een omgegooide of bekraste kweekemmer is zelden een dier met honger, dat is de buurkat die je kwekerij als krabpaal heeft ontdekt.

Slakken: de hoofdverdachte

Slakken ruiken jonge paddenstoelen van meters afstand en werken ze in een nacht naar binnen. De verdediging is simpel en dubbel. Ten eerste: haal de schuilplaatsen weg. Slakken zitten overdag onder planken, potten en dikke mulchlagen binnen een paar meter van hun eettafel. Ten tweede: leg een barrière. Een brede ring scherp zand, gebroken schelpen of lavagruis rond de stam werkt goed, zeker als je hem droog houdt. Koperband, bekend uit de moestuin, doet het ook op een kweekemmer.

Wie stammen rechtop heeft staan, zoals wij eerder aanraadden voor kleine tuinen, heeft meteen een voorsprong: hoe hoger de paddenstoel, hoe langer de aanlooproute waarop een slak te onderscheppen valt. En de ouderwetse avondronde met een zaklamp blijft de effectiefste maatregel die er bestaat. Tien minuten rapen scheelt een week vraat.

Pissebedden en springstaarten

Deze opruimers horen in elke gezonde tuin en meestal blijft de schade beperkt tot cosmetisch. Wordt het te gek, dan is de oplossing dezelfde als bij slakken: schuilplekken bij de stam weghalen en de directe omgeving wat opgeruimder maken. Verplaats rottend hout en bladhopen een paar meter verderop, dan verhuizen de bewoners mee. Helemaal weg wil je ze trouwens niet hebben: het zijn dezelfde beestjes die je snipperbed omzetten in goede grond.

Eekhoorns, muizen en vogels

Knagers pakken zelden alles, maar een eekhoorn die je shiitake heeft ontdekt komt terug. Het middel: een kooi van gaas los over de stam, met de mazen ruim genoeg voor licht en lucht (een centimeter of twee) en de randen ingegraven of verzwaard. Het staat niet fraai, maar het hoeft er ook alleen te staan in de twee weken dat er echt paddenstoelen aan de stam hangen. De rest van het jaar heeft niemand interesse in een kale stam.

De kat, de hond en de kleine laarsjes

Huisdieren en kleine kinderen eten zelden paddenstoelen, maar ze lopen er wel graag doorheen. Een kweekhoek op kniehoogte afzetten met een paar wilgentakken of een lage rand voorkomt de meeste ongelukken. En leer kinderen van jongs af aan het huisregeltje dat ook in de kwekerij geldt: kijken mag altijd, plukken doen we samen. Dat is trouwens geen slechte regel voor volwassen bezoek met enthousiaste handen.

Wanneer is vraat een teken van iets anders?

Vraat aan de paddenstoelen zelf is vervelend maar onschuldig voor de stam: het mycelium binnenin merkt er niets van en maakt gewoon een volgende vlucht. Zie je echter gangen en boorgaten in het hout zelf, of raakt de schors los over grote stukken, dan is er iets anders aan de hand en mag je ons altijd een foto sturen. Grote kans dat er niets ernstigs speelt, maar dat horen we liever een keer te vaak dan een keer te weinig.

De samenvatting voor boven de keukendeur: rapen bij schemer, barrière eromheen, gaas in de oogstweken, en nooit spuiten op iets wat je zelf gaat opeten.