Wat kost een kilo zelfgekweekte oesterzwam echt? Een eerlijke rekensom
Share
Zelf kweken is toch veel goedkoper? Die vraag krijgen we vaak, en het eerlijke antwoord is: dat hangt ervan af. Van de methode, van hoeveel geduld je hebt en van wat je meetelt. Hieronder rekenen we drie manieren door om oesterzwammen te kweken, met ronde bedragen zoals ze in de zomer van 2024 ongeveer liggen. Prijzen veranderen, de verhoudingen niet.
Waar vergelijken we mee?
Oesterzwammen kosten in de supermarkt en op de markt, afhankelijk van seizoen en verpakking, ergens tussen de tien en vijftien euro per kilo. Biologische of bijzondere soorten zoals roze en gele oesterzwam zitten daar ruim boven, of zijn simpelweg niet te koop. Dat is de lat.
Methode 1: de kweekset
Een XL-kweekset van ruim drie kilo substraat kost rond de twintig euro. Daar komt bij normaal gebruik ongeveer een kilo oesterzwammen uit, verdeeld over twee tot vier vluchten; met goede zorg en een geduldige derde vlucht soms meer. Reken dus op vijftien tot twintig euro per kilo. Dat is ongeveer de winkelprijs, en dus geen bezuiniging. Wat je wél koopt: paddenstoelen die verser zijn dan alles in de winkel, de ervaring van het kweken, en de zekerheid dat het lukt. Voor een eerste keer is dat een prima ruil. Als kostenbesparing is de kweekset niet bedoeld.
Methode 2: broed en een emmer stro
Een zakje broed van 80 gram kost minder dan tien euro en is genoeg voor een emmer van tien tot twintig liter. Stro kost bijna niets (een baal van een boer of dierenwinkel is een paar euro en gaat maanden mee), de emmer heb je of vind je, en gepasteuriseerd wordt het in een pan of ton met heet water. Uit zo'n emmer komt bij een geslaagde kweek anderhalf tot twee en een halve kilo. Dat brengt de prijs op vier tot zes euro per kilo, minder dan de helft van de winkel. De adder: mislukt de emmer door besmetting, dan is de rekensom in één keer anders. De eerste emmer mislukt bij beginners vaker dan de vijfde. Reken over een jaar met een paar pogingen, en het gemiddelde blijft ruim onder de winkelprijs.
Methode 3: de stam
Vijfentwintig pluggen kosten rond de elf euro, was inbegrepen. De stam is gratis als je weet waar je moet kijken. Het eerste jaar komt er niets uit, en dat is het moment waarop de meeste mensen de berekening staken. Vanaf het tweede jaar geeft een stam van een meter twee tot drie vluchten per jaar van elk een paar honderd gram tot een kilo, en dat drie tot vijf jaar lang. Over de levensduur van de stam kom je op enkele kilo's voor elf euro, oftewel twee tot vier euro per kilo, en daarna richting nul. Er is geen goedkopere manier om paddenstoelen te eten dan een stam die je in 2024 hebt geënt en in 2027 nog steeds oogst.
| Methode | Investering | Opbrengst | Prijs per kilo | Wachttijd |
|---|---|---|---|---|
| Kweekset XL | ca. 20 euro | ca. 1 kilo | 15 tot 20 euro | 1 tot 2 weken |
| Broed + emmer stro | ca. 10 euro | 1,5 tot 2,5 kilo | 4 tot 6 euro | 4 tot 8 weken |
| 25 pluggen + stam | ca. 11 euro | enkele kilo's over jaren | 2 tot 4 euro, dalend | 6 tot 18 maanden |
Wat telt niet mee in deze rekensom?
Je tijd. Een kweekset kost vijf minuten per dag sproeien, een emmer een middag voorbereiden, een stam een ochtend boren. Wie zijn uren meetelt, komt bij alle drie boven de winkelprijs uit, net als bij tomaten kweken en brood bakken. Maar wie zijn uren meetelt, moet ook meetellen dat het leuk is. Dat doen wij dus niet, en jij waarschijnlijk ook niet.
De eerlijke conclusie
Wil je goedkoper eten dan de supermarkt, kies dan broed of pluggen en accepteer dat het langer duurt en soms mislukt. Wil je vooral zeker weten dat het lukt en het binnen twee weken op je bord hebben, kies dan de kweekset en zie de prijs als lesgeld. En wie beide doet, in de volgorde die we in een eerder stuk aanraadden, eet na een jaar oesterzwammen voor een fractie van de winkelprijs zonder dat het ooit als bezuiniging heeft gevoeld.