Ruikt je kweekset zuur, naar alcohol of naar bos? Zo lees je de geur

In de kwekerij ruiken we aan alles. Aan bakken graanbroed, aan zakken doorgroeid substraat, aan pluggen die de koeling in gaan. Niet uit gewoonte, maar omdat de neus sneller is dan het oog: een blok dat verkeerd gaat, ruik je dagen voordat je het ziet. Die vaardigheid kun je thuis ook gebruiken. Dit is wat de geuren van een kweekset betekenen, van goed nieuws tot reden om in te grijpen.

Fris, naar bosgrond of champignons: gezond

Zo hoort een blok te ruiken. De geur van een gezond oesterzwamblok is die van een herfstbos na regen: aards, fris, licht paddenstoelig. Sommige soorten hebben een eigen accent. Een pruikzwamblok ruikt zoetig, bijna naar meel, en eikhaas heeft iets kruidigs. Zolang het fris blijft, is er niets aan de hand. Ingrijpen: niet nodig.

Zoetig en naar alcohol of gist: te weinig zuurstof

Een geur die aan bier, gist of ontsmettingsmiddel doet denken, komt van het mycelium zelf. Krijgt het te weinig zuurstof, in een dichtgebonden zak of een afgesloten bak, dan schakelt het over op een soort noodstofwisseling en produceert daarbij alcohol. Het blok is niet kapot, het stikt een beetje. Ingrijpen: meer lucht. Zak verder open, bak op een kier, blok uit de kast. Binnen een paar dagen trekt de geur weg. Blijft hij, dan is het blok waarschijnlijk ook te warm, want warmte versnelt dit proces.

Zuur, naar azijn of oude melk: bacteriën

Een scherpe zure lucht wijst op bacteriegroei in het substraat, meestal in natte, verstikte plekken. Vaak zie je er ook natte, donkere of glibberige plekken bij. Dit is de geur waarbij je wél moet handelen. Ingrijpen: kijk waar de natte plek zit. Aan de buitenkant en klein: wegsnijden, blok op een luchtiger, koelere plek, minder sproeien. Door het hele blok: verloren, en dan willen we een foto met je bestelnummer via de contactpagina. Een zuur blok is bijna altijd te warm en te nat geweest, en soms zat dat al in de bezorging; dan lossen wij het op.

Muf, naar een kelder of natte kleren: te weinig lucht en te nat

Muffe lucht is het voorstadium van zuur. Het blok staat te lang in stilstaande, vochtige lucht, vaak in een gesloten ruimte. Ingrijpen: dezelfde maatregelen als bij de alcoholgeur, en een dag niet sproeien. Meestal is het dan binnen een paar dagen weer fris.

Naar ammoniak: uitgeput of overrijp

Een scherpe ammoniaklucht komt van eiwitafbraak. Twee oorzaken. De eerste: paddenstoelen die te lang aan het blok zijn blijven staan en beginnen te bederven; oogst ze en het is klaar. De tweede: een blok dat aan het eind van zijn leven is en waarvan het substraat wordt afgebroken door bacteriën. Dat blok heeft gegeven wat erin zat. Ingrijpen: oogsten wat er nog staat, en daarna het blok in de tuin verkruimelen. Hoe je aan andere signalen ziet of een blok op is, staat in het stuk over een blok dat niets doet.

Naar rotting: over de grens

Echte rottingslucht, die je van vergeten groente kent, betekent dat het substraat bezig is af te breken op een manier die niets meer met paddenstoelen te maken heeft. Meestal in combinatie met zwarte, natte plekken en een slap aanvoelend blok. Dit blok gaat de container in, in een dichte zak. Was je handen, en stuur ons de foto. Het komt gelukkig zelden voor.

Een geur die je niet kunt plaatsen?

Beschrijf hem in een mail, zo gek mogelijk. "Ruikt naar een natte hond" of "naar de kaasafdeling" zegt ons vaak meer dan een foto. Wij ruiken de hele dag aan substraat en herkennen de meeste beschrijvingen meteen. En de vuistregel om te onthouden: bos is goed, gist wil lucht, zuur wil actie, rot is klaar.